Ενετικοί Πύργοι

 

Οι ενετικοί πύργοι αποτελούσαν βασικά σημεία για την άμυνα κάθε περιοχής, κυρίως ήταν παρατηρητήρια και ένα μέρος προστασίας των ισχυρών (φυλάκων ή επιστατών), μέχρι την έλευση ενισχύσεων.

Οι πύργοι έχουν πάντα κάτοψη τετραγωνική, με διαστάσεις τοίχων μεταξύ 7,50 μ. και 9,50 μ. στο πλάτος. Το πάχος των τοίχων ποικίλλει από 1,40 μ. σε 2,00 μ. και διαφοροποιείται ανάλογα με το ύψος των τοίχων του πύργου. Οι πύργοι ανάλογα με το μέγεθός τους (το ύψος) μπορούν να διακριθούν σε δύο κατηγορίες.

Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι πύργοι που έφεραν ύψος 14-15μ., είχαν υπόγειο, ισόγειο και τρεις ορόφους επάνω από το ισόγειο με είσοδο στο δεύτερο όροφο. Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν οι πύργοι με μικρότερο ύψος, οι οποίοι και αποτελούν το μεγαλύτερο πλήθος των πύργων της ηπειρωτικής χώρας. Είχαν υπόγειο, ισόγειο, πρώτο όροφο και είσοδο πάντα στο επίπεδο του πρώτου ορόφου. Δύσκολα το ύψος των πύργων της δεύτερης κατηγορίας ξεπερνούσε τα 10μ. Η πρόσβαση στους πύργους και των δυο κατηγοριών γινόταν πάντα από τον πρώτο ή το δεύτερο όροφο, με τη χρήση ενός σταθερού ή φορητού ξύλινου κλιμακοστασίου και σπανιότερα από φορητή ανεμόσκαλα.

Η οικονομική κατάσταση και η κοινωνική θέση των ισχυρών συνήθως ιδιοκτητών αποτελούσαν τα κυριότερα κριτήρια για το μέγεθος, το οποίο λάμβανε ο πύργος. Ο χώρος του ισογείου και ο τελευταίος όροφος συνήθως είχαν θολωτές οροφές. Οι ενδιάμεσοι όροφοι είχαν ξύλινα πατώματα, στοιχείο που ενισχύουν και οι οπές στα πλαϊνά των κάθετων τοίχων. Η πρόσβαση μεταξύ των ορόφων γινόταν με τη βοήθεια ξύλινων κλιμακοστασίων. Ο υπόγειος χώρος είχε πάντα διαφορετικό ύψος, με σκοπό την ενίσχυση και την πλευρική σταθερότητα του κτιρίου. Το επάνω τμήμα των πύργων έφερε απολήξεις, οι οποίες χρησίμευαν και ως πολεμίστρες. Σε πολλούς πύργους, εξωτερικά, στην περιφέρειά τους, έχουν βρεθεί ίχνη περιβάλλοντος τοίχου, το οποίο μαρτυρεί αμυντική χρήση.

Η ορεινή τοποθεσία και το μέγεθος των ενετικών πύργων «βοηθούσε» τη χρήση  του συστήματος συνεννόησης, το οποίο ήταν γνωστό ως «φρυκτωρίες», ένα σύστημα γνωστό από την αρχαιότητα. Μεταβίβαζαν σήματα από περιοχή σε περιοχή με τη χρήση πυρσών στη διάρκεια της νύκτας και την ημέρα με τη μέθοδο του πυκνού καπνού. Μέσω της φωτιάς χρησιμοποιούνταν ένας κώδικας αναπαράστασης γραμμάτων για τη μετάδοση μηνυμάτων σε μεγάλες αποστάσεις (πάνω από 100χλμ).

Η βενετσιάνικη κυριαρχία δεν θα μπορούσε να μην αφήσει το στίγμα της στην Εύβοια και ειδικότερα στην κεντρική Εύβοια, στη Μεσσαπία. Οι ενετικοί πύργοι αποτελούν ένα από τα χαρακτηριστικότερα γνωρίσματα των Ενετών στην Εύβοια.Δύο εξ αυτών βρίσκονται ερειπωμένοι στο χώρο, ο ένας στην περιοχή των Φηγών και ο άλλος στο μέσο της απόστασης μεταξύ Τριάδας και Ψαχνών.

 

Πύργος Τριάδας-Ψαχνών

 Ο πύργος που βρίσκεται μεταξύ Τριάδας και Ψαχνών,θεωρείται από τους παλαιότερους πύργους της Εύβοιας και η κατασκευή του ανάγεται στους πρώτους χρόνους της φραγκικής κατάκτησης (αρχές 13ου αι.). Η κάτοψή του είναι τετραγωνική και ανήκει στη δεύτερη κατηγορία πύργων. Εσωτερικά διαιρούνταν σε τρία(3) ή τέσσερα(4) μέρη. Η λιθοδομή του κατώτερου τμήματος του πύργου αποτελείται κυρίως από ογκόλιθους και κατεργασμένες πέτρες, τα οποία πιθανόν να προέρχονται από δεύτερη χρήση.

Τριάδα Ευβοίας -  Ενετικοί Πύργοι - Πύργος Ψαχνά-Τριάδα.png

Η υπόλοιπη λιθοδομή αποτελείται από ακατέργαστους πράσινους σχιστόλιθους (οι οποίοι  αφθονούν στην περιοχή). Οι κάθετοι τοίχοι του έχουν επισκευαστεί πολλές φορές στο παρελθόν, γεγονός το οποίο μαρτυρά τη μακρά χρήση από τους κατοίκους της γύρω περιοχής. Σύμφωνα με μαρτυρίες οι τοίχοι του πύργου, όταν φωτίζονταν από τις αχτίνες του ηλίου, έπαιρναν ένα λαμπερό πράσινο χρώμα, ασυνήθιστο για ένα μεσαιωνικό οικοδόμημα.

Τριάδα Ευβοίας -  Ενετικοί Πύργοι - Πύργος Ψαχνά-Τριάδα

 

Πύργος Φηγών

 Ο πύργος στις Φηγές βρίσκεται πάνω στο λόφο της περιοχής και σώζεται σε χαμηλό ύψος, έχοντας επιφάνεια 7,20 τ.μ..

Τριάδα Ευβοίας -  Ενετικοί Πύργοι - Απομεινάρια του Πύργου στις Φυγές

 Έχουν απομείνει από το δάπεδό του απομεινάρια ενός υπέροχου τόξου σε άξονα Βορρά-Νότου.

Τριάδα Ευβοίας -  Ενετικοί Πύργοι - Απομεινάρια Ενετικού Πύργου

Ο πύργος πιθανότατα  καταστράφηκε κατά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, στα τέλη της δεκαετίας του 1940.

 

Σημεία Ενδιαφέροντος