Τοπική Φορεσιά

 

Οι φορεσιές που συναντώνται στην Τριάδα δεν έχουν πολλές διαφορές από τα υπόλοιπα χωριά της κεντρικής Εύβοιας, ούτε οι ανδρικές, ούτε οι γυναικείες.

Παρ’ όλα αυτά, παρατηρούνταν μικροδιαφορές από φορεσιά σε φορεσιά, καθώς ήταν προσωπική και αντικατόπτριζε την προσωπικότητα του άνδρα και της γυναίκας. Κύριο κριτήριο διαφοροποίησης αποτελούσε η οικονομική κατάσταση της κάθε οικογένειας. Αυτό αποτυπώνονταν  κυρίως στα υφάσματα, αλλά ιδιαίτερα για τις γυναικείες και στα κοσμήματα και τα κεντήματα.

 

 Ανδρικές φορεσιές

 Όπως σε όλη τη Μεσσαπία, έτσι και στην Τριάδα, στις ευκατάστατες οικογένειες, πέραν του είδους του υφάσματος, χαρακτηριστικό για τις φουστανέλες ήταν τα κόκκινα φέσια με τις μαύρες φούντες,  οι άσπρες πλεχτές κάλτσες ή καλτσόν, οι  φέρμελες -όπως λέγονταν τα μακρυμάνικα γιλέκα- ή γελέκι αμάνικο  και τα φουντωτά τσαρούχια. Σε αντίθεση, οι άσπρες, σκέτες και μακριές πουκαμίσες -σαν παλιά νυχτικά-, τα φέσια χωρίς φούντα και τα φουντωτά τσαρούχια ήταν  για τους φτωχότερους. Των γερόντων οι φουστανέλες ήταν μακριές, περίπου μέχρι το γόνατο και με λιγότερες πτυχές, ενώ οι νεότεροι είχαν κοντές, φουντωτές φουστανέλες και με πολλές πτυχές, δείγμα υπεροχής. Φυσικά, δεν έλειπε το σελάχι, η δερμάτινη ζώνη των φουστανελοφόρων όπου τοποθετούσαν τα φορητά τους όπλα, συνήθως κουμπούρια.

Ανδρική 1.png

Με το πέρας των χρόνων, οι φορεσιές δέχθηκαν ορισμένες αλλαγές και επιρροές.  Έκαναν την εμφάνιση τους  η πουκαμίσα, το ομοιόχρωμο πανωβράκι-παντελόνι-, η μαύρη πατατούκα -το ανδρικό κοντό και χοντρό πανωφόρι- το γουρουνοτσάρουχο, τα προπόδια που λειτουργούσαν σαν περικνημίδες και αργότερα τα λαστιχένια τσαρούχια από ρόδες αυτοκινήτου και το μαύρο κασκέτο αντικαθιστώντας το φέσι. Άλλοτε τα πιο πάνω μέρη της φορεσιάς  ήταν φτιαγμένα στον αργαλειό και άλλοτε  στο χέρι.

 

 

Γυναικείες φορεσιές

 Τα υφάσματα που χρησιμοποιούσαν ήταν από βελούδο ή ύφασμα του αργαλειού, ενώ το μεταξωτό ύφασμα αξιοποιούνταν κυρίως για την κατασκευή της νυφιάτικης φορεσιάς από πολύ πλούσιες οικογένειες.

Γυναικεία1.png

Η φορεσιά αποτελούνταν καταρχήν από  λευκό συνήθως υφαντό μισοφόρι και στο ίδιο χρώμα και ύφασμα συνήθως την τραχηλιά, που ονομάζονταν έτσι επειδή περνιόνταν στο λαιμό (τράχηλος) και η οποία είχε πολλές φορές εντυπωσιακά βολάν. Ακολουθούσε το ζιπούνι, κοντό αμάνικο πανωφόρι που έμοιαζε με γιλέκο ή η σεγκούνα με ελαφρώς πιο φαρδιά μανίκια στο κάτω μέρος κεντημένα στο χέρι, για πιο επίσημες εμφανίσεις. Η ποδιά αποτελούσε μέσο εντυπωσιασμού και κοινωνικής προβολής και αντικατόπτριζε το γούστο, τη δεξιοτεχνία και τη φινέτσα της κοπέλας,  οπότε δίνονταν ιδιαίτερη προσοχή στη διακόσμησή της. Ήταν πάντα εναρμονισμένη με τα υφάσματα και το χρώμα της υπόλοιπης φορεσιάς. Τα χρώματα που προτιμούνταν για τη σεγκούνα και την ποδιά ήταν το βαθύ κόκκινο (προς βυσσινί), το σκούρο μπλε και το κυπαρισσί, ενώ κυριαρχούσε ο φυτικός διάκοσμός τους. Στη μέση δένονταν μια φαρδιά ζώνη με πόρπες που ονομάζονταν κλειδοτήρια, η οποία μαζί με τα κοσμήματα είχαν πέραν του διακοσμητικού χαρακτήρα και επίσημο, με υλικά που ποικίλανε από χρυσό, ασήμι, πολύτιμους λίθους -πολύ σπάνια- μέχρι χαλκό και μπρούντζο. Στα κοσμήματα εποχής συγκαταλέγονταν τα φλουριά, η καρφίτσα, το μενταγιόν, βραχιόλια  και σκουλαρίκια. Κάλτσες φορούσαν πλεχτές λευκές και τα παπούτσια φαίνεται ότι ήταν μαύρα δερμάτινα.  Το κεφάλι σκέπαζε μια αραχνοΰφαντη λευκή μεταξωτή μπόλια. Αυτή σκέπαζε και προστάτευε και τον κεφαλόδεσμο και δένονταν σφικτά για το χορό.

Γυναικεία 2.png

Εξαιτίας της γειτνίασης με την περιοχή της Δίρφυς, παρατηρούνται στις γυναικείες φορεσιές της Τριάδας στοιχεία που τη μαρτυρούν. Έτσι, εντοπίζεται σε ορισμένες φορεσιές η χαρακτηριστική φαρδιά σειρά φλουριών που καλύπτει την τραχηλιά και το πολύχρωμο μαντήλι, από το οποίο παλιότερα φανερώνονταν η ηλικία της κοπέλας (άσπρο για τις νέες και τις νιόπαντρες, κίτρινο για τις παντρεμένες και σκούρο για τις ηλικιωμένες).

Η εφηβική φορεσιά της Τριάδας ήταν σχεδόν όμοια με αυτήν των Ψαχνών και της ευρύτερης περιοχής της Μεσσαπίας. Επικρατούσε το άσπρο στο μισοφόρι, η τραχηλιά και το ζιπούνι. Η σεγκούνα ήταν μάλλινη, λευκή και μαύρη, κυρίως στα τελειώματά της. Η ποδιά διέφερε σε μήκος και κεντήματα, αλλά η βάση της ήταν επίσης άσπρη, όπως και οι κάλτσες. Κίτρινη ή λευκή ήταν η μπόλια -τις περισσότερες φορές λουλουδάτη. Μικροδιαφορές παρατηρούνταν πέρα από τις ποδιές και στις άκρες των μανικιών.

Νεανική.png

 

Απαραίτητο για τη νυφική φορεσιά ήταν το κοντοζύπουνο ή κοντογύπουνο. Πρόκειται για ένα ειδικό κέντημα, στο οποίο δινόταν ιδιαίτερη προσοχή στη διακόσμησή του και στα υλικά –συνήθως μεταξωτή χρυσοκλωστή- που γινόταν στον περίγυρο του χεριού, μέχρι τον αγκώνα, στο νυφιάτικο φόρεμα. Χαρακτηριστικός ήταν ο σταυρός, το θρησκευτικό χριστιανικό σύμβολο, περιτριγυρισμένος από πουλιά και άνθη, τα σύμβολα της ευτυχίας. Επίσης, τα φλουριά, το χρυσό μενταγιόν και η κλειδοτήρια ήταν συνήθως δώρο του γαμπρού.

 

σήμερα2.png

Σημεία Ενδιαφέροντος